أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
73
قانون ( فارسى )
اين دندهها ( بخش قوسمانند كنارى آنها ) در دندههاى فوقانى كمتر و در دندههاى تحتانى بيشتر است تا علاوه بر كار حفاظت اندامهاى تغذيه مانند جگر و طحال و . . . جائى براى معده باز كنند و وقتى معده بوسيله غذا و هوا پر مىشود دچار فشار نگردد . هفت دنده بالائى را دندههاى سينهاى مىخوانند و اين دندهها هفت زوج هستند . دو دنده وسطى از اين هفت دنده ، بزرگتر و درازتر و داراى كنارهء كوتاهتر از بقيه هستند و چنين شكلى براى محافظت كامل اعضاى دربرگرفته شده بوسيله آنها متناسب است . خميدگى اين دندهها ابتدا به طرف پائين است و بعد به سوى بالا متوجه مىشود و به استخوان سينه مىپيوندد و همانطور كه بعدا شرح مىدهيم ، چنين حالتى فضاى فراخترى را براى اعضاء دربرگرفته بوجود مىآورد . بر روى هريك از اين بالهاى مهرهها « 101 - الف » دو فرورفتگى وجود دارد كه دو زائدهى « 101 - ب » هريك از اين دندهها در آن فرومىروند و با اين عمل مفصل مضاعفى بوجود مىآورند . چنين وضعى در انتهاى ديگر دندهها كه با استخوان سينه وصل مىگردند نيز وجود دارد . پنج دنده پائين از هفت دنده مذكور كوتاه هستند و بنام استخوانهاى عقب و دندههاى آزاد « 101 - ج » ( يا دروغين ) ناميده مىشوند . راس اين دندهها به غضروفهائى منتهى مىشود كه از شكسته شدن آنها بر اثر ضربه جلوگيرى مىكند و همچنين موجب مىشود كه اندامهاى نرم و حجاب نه بوسيله رابط سخت بلكه بوسيله جسمى كه از لحاظ نرمى و سختى حد واسط است تماس داشته باشد . فصل پانزدهم - تشريح استخوان سينه ( جناغ سينه ) استخوان سينه از هفت استخوان تركيب يافته است . استخوان سينه از آن روى يك قطعه نيست كه اولا فوائد مذكور در بحثهاى پيش بر آن مترتب باشد ، ثانيا براى اينكه اندامهاى تنفس كه در برابر آن قرار دارند ، به سهولت منبسط شوند . و از اين سبب نامتراكم آفريده شده است و با غضروفهائى پيوسته است كه حركت نامحسوس آن را يارى دهند . و همچنين مفصلهاى آن محكم هستند . تعداد اين استخوانها هفتتاست ، يعنى برابر تعداد دندههائى كه به آنها متصل است آفريده شدهاند . بخش پائين استخوان سينه به يك استخوان غضروفى پهن مىپيوندد كه انتهاى آن مستدير است و آن را زائدهء خنجرى مىنامند . زائده خنجرى از سوئى محافظ فم المعده است و از سوى ديگر بين سينه استخوانى و اندامهاى
--> ( 101 - الف ) - هر زائده عرضى داراى يك سطح مفصلى براى مفصل شدن با دنده است . ( 101 - ب ) - فقط يك سطح مفصلى برآمدگى دنده با سطح مفصلى زائده عرضى مفصل مىشود . ( 101 - ج ) - هفت زوج دندهء اول را دندههاى حقيقى و سه زوج دنده ( هشتم ، نهم و دهم ) را دندههاى كاذب و دو زوج آخر ( يازدهم و دوازدهم ) را دندههاى مواج مىنامند .